Her hafta bir besteci: Emin Ongan

---

Ali Rıza Avni

---

Musiki hayatına, birinci cihan harbinin en korkunç ve buhranlı yıllarında henüz on iki yaşında bulunduğu sırada ağabeyi (halen Üsküdar Ayazma İlkokulu’nda öğretmen Neş’et Ongan) Nedim’e alınan ve büyük bir ihtimamla dolapta kilit altında saklanan kemanı gizlice çalmak suretiyle başlamıştır. Bir müddet gizli devam eden bu çalışma, nihayet aile fertleri tarafından duyulunca evvela mümanaat gösterilmiş fakat kendisinin ısrarı devam edince babası keman tahsiline rıza göstermiştir. Ancak bu devir o kadar buhranlıdır ki, değil bir hoca bulmak hatta keman çalanı dinlemek dahi mümkün değildir. Hocasız geçen senelerden sonra ciddi bir musiki hayatına kavuşan san’atkâr ilk hocası Neyzen Yusuf Paşazade Mızıkalı Celâl Bey merhûmdur. Fakat bu zattan da yalnız nota ve solfej dersleri ile mahdut miktarda şarkı meşk etmiştir.

1925’e kadar ferdi çalışan sanatkâr bu tarihte Anadolu Spor Kulübü’nde Tanbûrî Süreyya Bey‘in (Mildanzade Niyazi Bey‘in talebelerinden) başkanlığında bulunan bir musiki topluluğuna iştirâk etmek suretiyle ilk müşterek çalışmalara girmiş bulunmaktadır. Bu toplulukta zamanın yalnız Dârü’l-Fünûn talebeleri bulunuyordu. Bunlardan bazılara halen Profesör Operatör Halit Ziya Konuralp, Diş Tabibi Albay Tarık Karabulut, Kanûnî Hacı Ârif Bey‘in küçük oğul Diş Tabibi Sadi, Samsun’da Diş Tabibi Yekta, Zonguldak’ta bulunan (o zaman dişçi talebesi idi) Kimyager Hayri, Eczacı Bekir Beyler ve daha bazı arkadaşlardı. 

1927’de Üsküdar Musiki Cemiyeti’ne intisab eden Emin Ongan burada senelerce özlediği ciddi ve olgun musiki muhitine kavuşmuş bulunuyor. Zamanın musiki otoriteleriyle tanışmak ve onlardan feyz almak imkânı ancak bu zaman kabil oluyor. Selimiyeli meşhûr Hoca Ziya Bey, Arap Cemal Bey, Udi Sami Bey, Ressam Doktor Hikmet Hamdi Bey, Ressam Cevat Bey gibi kıymetli hoca ve musiki sevenlerin teveccüh ve himayeleri musiki sahasındaki kabiliyet ve bilgisinin artmasına vesile oluyordu. Aynı sene içinde Üsküdar’da İnşirah Bahçesi’nde sahneye çıkan Emin Ongan Sarayburnu ve Mulen Ruj gazinolarında uzun müddet çalışmıştır. On yıl devam eden bu sahne hayatından sonra 1936’da memuriyete intisap ederek İnhisarlar İdaresi’nde vazife almıştır. Bu müessesede yirmi yıl vazife gördükten sonra 1956’da İnhisarlar Umum Müdürlüğü Muhasebe Tetkik Kısmı Amirliği’nden ayrılarak İstanbul Belediye Konservatuvarı İcra Heyeti Azalığı’na tayin edilmiştir.

Hâlen Üsküdar Musiki Cemiyeti’nin hocası ve şefi bulunan Üstad Emin Ongan’ın yetiştirdiği kıymetler arasında; Cüneyt Orhon, Kanûnî Cüneyt Kosal, Tanburi Sadun Aksüt, Burhan Atalay, Kanûnî Hüsnü Anıl, Udi Rıdvan Aytan, Piyanist Güniz Engin, Arif Sami Toker, Nadir Hilkat Çulha, İnci Atalay vb. gibi genç istidat ve kabiliyetler de vardır.

İlk bestesini 1926’da Suzidil makamında «Feryâd ederim halime imdat edecek yok» sözleriyle başlayan güfte ile yapan kıymetli bestekârın yüzden fazla birbirinden güzel eserleri vardır.

Bu hafta notasını yayınladığımız Kürdilihicazkâr şarkısı, son yıllarda bestelenen en güzel ve sanat kıymeti yüksek şarkılardan biri olarak vasıflandırılmaktadır.  

---

Avni, A. R. (1964, Ocak 23). Musiki / Her hafta bir besteci ve eseri: Emin Ongan. Yeni Asır, s. 5. 

---

Gazete kupürlerine ulaşmamız konusunda desteklerini esirgemeyen Sevgili Âkif Genç‘e sonsuz teşekkürler…